Nguyễn An Ninh với đạo làm báo

Hồ Ngọc NhuậnNgười Đô thị (2009)
02:33' CH - Thứ hai, 04/12/2017

Nguyễn An Ninh là người làm báo Việt Nam duy nhất mà tôi biết có mười điều răn cho người An Nam đồng bào đồng đạo của mình.

Đó là những điều răn để giữ đạo làm người An Nam yêu nước dưới ách nô lệ của ngoại bang. Như, “Ngươi sẽ làm việc suốt đời cho sự lớn mạnh của xứ An Nam”(Đ1); Nhưng ngươi sẽ tôn kính giữ gìn các truyền thống của đất nước ngươi”(Đ4); như Ngươi sẽ căm ghét những kẻ độc quyền, với tư cách là một người An Nam độc lập”(Đ5); “Ngươi sẽ chăm chú đọc mỗi số báo “La Cloche Fêlée”(Đ6); “Ngươi sẽ ủng hộ tờ báo hết sức mình để nó phồn vinh mãi mãi” (Đ7); Ngươi sẽ tham gia cuộc chiến đấu đúng đắncùng với các biên tập viên của tờ báo” (Đ8); “Họ còn nghèo, ngươi hãy nhớ rằng họ cần có nhiều tiền (Đ9); và (Đ10) ngươi sẽ gửi cho họ tiền đặt mua báo mà không chút do dự nào”. (Mười điều răn dành cho người An Nam hoàn hảo, La Cloche Fêlée, số 2, ngày 17-12- 1923, Trần Hữu Quang dịch).

Yêu nước tiên thiên là đường, là đạo của mọi người Việt Nam, như yêu cha mẹ giống nòi, nhưng tại sao phải yêu cả La Cloche Fêlée, Tiếng Chuông Rè?

Đạo làm báo của Nguyễn An Ninh là đạo yêu thương: Yêu thương tổ quốc, yêu thương đồng bào

Cuộc đời tận hiến

Bởi vì “Tiếng Chuông Rè”, do Nguyễn An Ninh sáng lập, trong những thập kỷ đầu của thế kỷ 20 dân ta phải sống dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, chính là hiện thân của lòng yêu nước bằng dũng khí của người công dân, như Nguyễn An Ninh đã viết: “Trên số báo ngày 11 tháng này, tôi đã có vài chữ lướt qua các chương trình học của các trường Pháp - Nam. Tôi đã chỉ rõ các chương trình đó đã được soạn thảo chỉ với mục đích duy nhất là đào tạo những tên đầy tớ nịnh bợ, luồn cúi, không có vai trò nào khác hơn là thụ động tuân theo mệnh lệnh của chủ. Từ chế độ ngu dân đó kết quả là trình độ tinh thần đạo đức của xã hội đã sa sút đáng kể. Thật vậy, trong những người An Nam được đào tạo trong các trường thuộc địa, rất ít người có dũng khí công dân... Nhiều người trong số họ còn nhu nhược đến mức chỉ bị một tên quan cai trị hù dọa một chút cũng đủ để không dám đọc cả những tờ báo độc lập. Họ thật đáng thương! Từ bỏ cả quyền đọc sách báo, cái quyền cuối cùng tối thiểu mà một dân tộc còn có được, dầu đã bị bại trận, chính là tự mình chấp nhận thân phận muôn đời làm nô lệ...”. (Dũng khí công dân, La Cloche Fêlée, số 35 ngày 18/01/1926, HNN dịch).

Trung thành với con đường yêu nước đã vạch ra cho đồng bào mình, Nguyễn An Ninh đã viết hằng ngàn bài báo, với hàng chục bút hiệu khác nhau, cùng với những cuốn sách, những bài diễn thuyết trong nước và ngay trên nước Pháp, để thức tỉnh từng giới đồng bào, từ nông dân, doanh nhân, thợ thuyền, đến thanh niên học sinh trí thức, từ người công chức đến viên cảnh sát. Ông cũng không quên kêu gọi cả dân Tây ở thuộc địa, ở chính quốc, và cả những viên quan cai trị như “thằng Pasquier”, viên Khâm sứ oai quyền của nước Pháp ở Trung Kỳ.

Tôi chỉ là cơn gió thổi - lời ông nói với đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai vào năm 1939 - cũng chính là ước nguyện một đời ông: Chỉ làm "cơn gió thổi" làm bùng lên ngọn lửa yêu nước, kêu gọi thanh niên đừng mê ngủ mà hãy đứng lên đấu tranh giải phóng dân tộc khỏi ách nô lệ.

.

Suốt đời Nguyễn An Ninh là tận hiến. Tận hiến cho lý tưởng yêu nước, cho đồng bào, cho Tổ quốc. Khi rời nước đi du học. Khi về nước thành lập tờ La Cloche Fêlée. Khi mấy lần trở qua Pháp để tiếp xúc đồng bào “đồng đạo”, để đăng đàn diễn thuyết, để đưa người về giúp nước. Khi năm lần bị tù đày. Cả cho đến khi hy sinh ở tuổi 43, tuổi sung sức nhất của một đời người.

Tôi không dám so sánh ông hay đặt ông ngang hàng với những nhà khai đạo đã từ bỏ cung vàng điện ngọc, hay lựa chọn thân phận nghèo hèn. Nhưng để lập “đạo làm báo yêu nước”, với tờ La Cloche Fêlée - L'Annam, Nguyễn An Ninh đúng là một “Đại Tiên tri”, một “Đại Tông đồ”.

Tìm thấy chính mình “Đạo làm báo” của Nguyễn An Ninh là đạo yêu thương: yêu thương tổ quốc, yêu thương đồng bào. Nghĩ tới đồng bào trong dịp đầu năm, ông viết : “... Vào ngày đầu năm mới này, vốn là một ngày lễ lạt, lòng tôi bỗng tràn đầy một nỗi buồn đau sâu sắc: tôi nghĩ ngợi hơn những ngày thường đến hoàn cảnh xã hội của đất nước tôi, đất nước đã thấy tôi chào đời, và là nơi an nghỉ của tổ tiên tôi” (Cảm nghĩ đầu năm, Tiểu Sanh, La Cloche Fêlée, số 31, ngày 4-1-1926, HNN dịch).

Đạo làm báo” của Nguyễn An Ninh là đạo đấu tranh... Như ông đã viết: “... Hỡi đồng bào, đồng bào không nên nhượng bộ bất cứ kẻ nào đưa chân lấn lên quyền của mình, dầu cho y có mạnh đến đâu cũng mặc... Luật pháp được làm ra là để thiết lập sự bình đẳng và công lý. Nếu hôm nay đồng bào có một vài nhượng bộ thì vài nhượng bộ đó sẽ đưa đến những nhượng bộ khác. Và một ngày nào đó các anh em sẽ bắt buộc phải đòi lại hoặc con cháu của các anh em khi chúng nhận thấy cần phải được hưởng đầy đủ mọi quyền thì chúng sẽ đứng lên đòi lại những thứ mà đồng bào đã nhượng. Và chừng đó sẽ có đấu tranh, đấu tranh trong máu và trong nước mắt...” (Hãy bảo vệ các quyền của mình, La Cloche Fêlée, số 8, ngày 28-1- 1924, Nguyễn Minh Hoàng dịch ).

Sức mạnh của ngòi viết, sức mạnh của tiếng nói, sức mạnh của hào khí tâm hồn Nguyễn An Ninh đã làm rung động từng lòng người Việt Nam, và rung động chế độ thực dân khiến chúng phải khiếp đảm và bằng mọi giá phải loại loại bỏ ông, sau khi đã tìm đủ cách để bịt miệng, trói tay, cùm chân và lưu đày cô lập ông. Nhưng ngọn lửa yêu nước do ông nhen nhúm, tiếng gọi đoàn kết cứu nước do ông phát động ngày càng bùng lên, vang dội, bất diệt trong lòng người dân Việt Nam. Và không bao lâu khi ông hy sinh, Tiếng Chuông Rè đã góp phần đáng kể biến Việt Nam thành Tiếng Chuông Đồng đánh thức cả thế giới thuộc địa vào giữa thế kỷ trước.

Chính vì vậy, mỗi người làm báo viết báo Việt Nam thời mất nước và kháng chiến cứu nước, mỗi người Việt Nam yêu nước, đều như tìm thấy chính mình trong Nguyễn An Ninh. Và Nguyễn An Ninh như hiện diện trong mỗi con người làm báo, viết báo Sài Gòn, miền Nam và Việt Nam thế hệ chúng tôi và trước nữa.

Riêng tôi, khi tờ Tin Sáng đã bị đóng cửa dưới chế độ cũ được Sở Thông tin Báo chí của chế độ mới cho phép tục bản, tôi đã viết bài đầu tiên trên số báo Tin Sáng bộ mới , đề ngày 11-8-1975, dưới tựa đề “Tiếp tục con đừng đã chọn...”, và nhắc đến Nguyễn An Ninh. Tại sao? Bởi nay tuy cụ đã về trời, họp mặt với các đấng tiền bối tổ tiên, tuy nước nhà đã hết giặc ngoài và đã thống nhất, nhưng giặc nghèo, giặc dốt, và bao nhiêu thứ giặc mà cụ từng xả thân chống lại vẫn chưa hết. Cả công trình báo chí yêu nước của cụ cũng chưa được nhiều người thuộc thế hệ hôm nay biết đến. Một phần vì công trình của cụ quả thật đồ sộ, phần khác vì chưa được tập trung đầy đủ, kề cả từ Pháp. Nhưng phần lớn là do lỗi của những người từng làm báo viết báo như tôi.

May thay, vừa qua, Trung tâm Nghiên cứu Quốc học, phối hợp với những người thân của cụ Nguyễn An Ninh, chủ yếu là các con gái, con rể, con trai của cụ, cùng với Nhà Xuất bản Văn học, đã cho ra mắt hai quyển Nguyễn An Ninh tác phẩm và Nguyễn An Ninh- Qua hồi ức của những người thân! Một an ủi cho nhiều tấm lòng!

Nhân kỷ niệm lần thứ 109 ngày sinh của cụ Nguyễn An Ninh, ngày 15-9, tôi xin có bài này để thú tội cùng cụ.


Mười điều răn dành cho người An Nam hoàn hảo
1. Ngươi sẽ làm việc suốt đời
Cho sự lớn mạnh của xứ An Nam.
2. Ngươi sẽ hoàn toàn khâm phục
Và yêu mến nước Pháp.
3. Ngươi sẽ thấm nhuần nền văn hóa của nước ấy
Để sống một cách cao thượng.
4. Nhưng ngươi sẽ tôn kính giữ gìn
Các truyền thống của đất nước ngươi.
5. Người sẽ căm ghét những kẻ độc quyền
Với tư cách là một người An Nam độc lập.
6. Ngươi sẽ chăm chú đọc
Mỗi số "La Cloche Fêlée"
7. Ngươi sẽ ủng hộ tờ báo hết sức mình
Để nó phồn vinh mãi mãi.
8. Ngươi sẽ tham gia cuộc chiến đấu đúng đắn
Cùng với các biên tập viên của tờ báo.
9. Họ còn nghèo, ngươi hãy nhớ rằng:
Họ cần có nhiều tiền.
10. Ngươi sẽ gởi cho họ tiền đặt mua báo
Mà không chút do dự nào.
L.C.F (T.H.Q dịch)
- Báo LCF, số 2 ngày 17/12/1923)
Nguyễn An Ninh với đạo làm báo
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,