Chống độc quyền trong nền kinh tế

Nguyễn Trần Bạt
04:40' CH - Thứ ba, 16/09/2014

Hỏi:Vậy một trong những việc cơ bản của chống độc quyền là chúng ta phải tư nhân hóa những lĩnh vực kinh tế độc quyền hiện nay?

Trả lời: Không làm thế được. Chúng ta phải mô tả được nền kinh tế đã. Lỗi lớn nhất của nhà nước chúng ta hiện nay là không mô tả nổi nền kinh tế Việt Nam mà tôi gọi là không có tổng phổ kinh tế. Khi thảo luận tại Ban Kinh tế Trung ương, tôi có nói với đồng chí Trưởng ban là Đảng ta và các nhà khoa học kinh tế của chúng ta cần phải xem việc mô tả tổng phổ kinh tế như là một nhiệm vụ quan trọng. Bởi vì nếu không mô tả được tổng phổ kinh tế một cách đơn giản, phù hợp với năng lực kinh tế học của các nhà chính trị bình dân hiện nay thì chính phủ không có công cụ để điều hành nền kinh tế. Cái mà tôi muốn bàn là mô tả tổng phổ kinh tế như thế nào để bất kỳ thủ tướng nào cũng đủ năng lực để sử dụng nó mà điều hành nền kinh tế.

Hỏi: Ông có nhìn thấy ở Việt Nam mình bóng dáng của những người có thể thay đổi được tình huống?

Trả lời: Nhiều người chờ đợi tôi nói rằng tôi đã nhìn thấy, và cũng có nhiều người không muốn tôi nói ra điều ấy. Phải nói thật là tôi không nhìn thấy chứ không phải tôi không muốn nói ra. Tại sao tôi nói tôi không nhìn thấy là bởi vì cơ cấu hạ tầng xã hội của chúng ta không đủ ổn định để hiện hình các tiêu chuẩn được gọi là nhân tài. Chọn một nhân tài chính trị chính là chọn một nhà lãnh đạo, chọn một nhà lãnh đạo chính là chọn tiêu chuẩn để lựa chọn nhà lãnh đạo ấy. Chúng ta có một xã hội chưa ổn định, các tiêu chuẩn văn hóa đạo đức không ổn định cho nên đôi khi chúng ta chọn nhầm. Chúng ta khó xác lập hệ tiêu chuẩn vì xã hội không phát triển về mặt văn hóa để có độ ổn định về tiêu chuẩn văn hóa.

Hỏi: Bây giờ chúng ta không có những tiêu chuẩn về văn hóa, chúng ta cũng không có những tiêu chuẩn về kinh tế, chúng ta không hệ thống, không khái quát được, vậy theo ông, chúng ta phải đi theo hướng như thế nào?

Trả lời: Tại sao chúng ta lại sốt ruột phải có tiêu chuẩn này, phải có tiêu chuẩn kia. Tiêu chuẩn là kết quả tự nhiên của sự phát triển. Một số trí thức nhìn sang Mỹ, nhìn sang Châu Âu thấy mình kém họ quá, thấy tự do đơn giản quá, dân chủ đơn giản quá, phát triển đơn giản quá, tại sao chúng ta không làm được. Tôi cho rằng, tất cả các tiêu chuẩn để xác lập một trật tự văn hóa, trên cơ sở đó để có thể xác lập một trật tự chính trị, một trật tự kinh tế sẽ đến cùng với sự phát triển, đôi lúc là sự phát triển vô tổ chức. Cả thế giới chấp nhận Việt Nam vào WTO thì chúng ta cũng ở đâu đó chứ không đến nỗi thấp kém lắm. Thế nhưng chúng ta lại soi kính lúp vào WTO và đòi hỏi mình phải thế này, phải thế kia là chúng ta sai. Thiên hạ có thể nhầm lẫn mà kết nạp Việt Nam vào WTO chứ không phải chọn Việt Nam vào WTO. Đôi khi sự tham gia vào các công ước quốc tế của chúng ta là sự nhầm lẫn của cả hai phía và thiên hạ vẫn hạnh phúc, sung sướng hưởng sự nhầm lẫn đấy của nhau. Tất cả những con người nhầm lẫn ấy gặp nhau ở trong cái chợ được gọi là WTO. Đấy là thực tế chính trị và văn hóa toàn cầu.

Hỏi: Ông có bao giờ hình dung con đường phát triển của Việt Nam sẽ đi theo những bước như thế nào thì hợp lý?

Trả lời: Chúng ta chưa có tiêu chuẩn để xác lập một hệ thống chính trị chuyên nghiệp, cho nên chúng ta không thể áp đặt một sự lựa chọn chuyên nghiệp vào lúc này được. Mọi sự lựa chọn vào lúc này đều được thực hiện bởi những yếu tố không chuyên nghiệp hoặc những tiêu chuẩn không chuyên nghiệp, hoặc những con người không chuyên nghiệp. Phải biết cách sống và phải biết kiên nhẫn đối với tốc độ phát triển mang chất lượng lịch sử của người Việt.

Hỏi: Có một trí thức trẻ có nói một câu đại ý là anh ấy không đồng ý với các trí thức cấp tiến của mình bây giờ cứ nói đến chuyện đổi mới thể chế, đòi hỏi dân chủ… Anh ấy cho rằng việc ấy là không thể và phải biết chấp nhận những gì chúng ta đang có và làm thế nào để thay đổi được từng điều nhỏ nhất trong xã hội?

Trả lời: Ngay cả những người đòi thay đổi thì họ cũng không phải đòi thay đổi thật. Mỗi người đều tìm kiếm địa vị của mình bằng những cách khác nhau. Có người mang Hiến pháp Mỹ ra giới thiệu ở Việt Nam. Người ta nghĩ rằng cứ đọc Hiến pháp của Mỹ là hiểu Hiến pháp Mỹ mà không biết rằng Hiến pháp là một văn bản được viết trên máu. Dưới bề dầy của tờ giấy in bản Hiến pháp ấy là máu. Dưới Hiến pháp là máu, dưới sự phát triển là máu. Dân tộc chúng ta không thể nào đốt cháy giai đoạn bằng cách đi lên kinh tế thị trường ngay lập tức, đi lên kinh tế tri thức ngay lập tức, tất cả những thứ ấy là không thật. Chúng ta cần nhận thức lại rằng chúng phải dám phát triển, phải chấp nhận, phải đau khổ, phải đánh đổi. Cùng với thời gian chúng ta sẽ có một số kinh nghiệm. Cùng với kinh nghiệm chúng ta sẽ có một sự phát triển mới. Cùng với sự phát triển mới chúng ta lại có một số kinh nghiệm mới hơn. Và cùng với sự phát triển mới hơn chúng ta sẽ có tương lai.

Việt Nam hiện nay là một xã hội không chuyên nghiệp. Cùng với thời gian, khoảng vài trăm năm nữa chúng ta mới trở thành một xã hội chuyên nghiệp. Đấy là kết luận của tôi.

Hỏi: Trong lĩnh vực kinh tế, việc tư nhân hóa những doanh nghiệp nhà nước, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là một trong những hướng đi mà ai cũng thấy. Theo ông, những doanh nghiệp tư nhân của mình liệu đã đủ năng lực để tiếp nhận xu hướng ấy chưa?

Trả lời: Theo tôi doanh nghiệp tư nhân đủ hay chưa đủ năng lực là tùy thuộc vào chính sách, nếu nó không cớm nắng thì nó đủ năng lực. Tháng 3 năm 1988 tôi có tham gia một hội thảo quốc tế về tư nhân hóa tại TPHCM. Người chủ trì về phía Tây là David Smith là trưởng đại diện của UNDP ở Việt Nam. Người đại diện về phía Việt Nam là Phó chủ tịch UBND Nguyễn Văn Huấn. Khi ban tổ chức đề nghị tôi có ý kiến, tôi nói: Nếu chúng ta không biết cách tư nhân hóa nền kinh tế Việt Nam ngay từ bây giờ thì nền kinh tế Việt Nam sẽ tư nhân hóa quyền lực của Chính phủ Việt Nam thông qua hiện tượng tham nhũng. Chúng ta buộc phải tư nhân hóa chứ không phải cổ phần hóa như hiện nay. Tư nhân hóa là chuyển bớt các hoạt động kinh tế sang các khu vực khác ngoài nhà nước. Nếu không tư nhân hóa thực sự thì nền kinh tế Việt Nam trở thành con lừa thồ trên lưng những thứ không có giá trị thật, và những thứ ấy sẽ đè nặng trên lưng nền kinh tế Việt Nam. Trong một bài trả lời phỏng vấn báo Vietnamnet tôi có nói rằng nếu tất cả nước được chỉ định chảy vào một cái giếng thì toàn bộ mặt đất là khô hạn

Hỏi: Có một doanh nhân đã từng phàn nàn là những doanh nghiệp tư nhân của Việt Nam chưa có sự cạnh tranh và chưa có sự kết nối, do đó bảo họ gánh vác nền kinh tế của chúng ta sợ là quá sức với họ?

Trả lời: Tôi đã từng nói rằng không thể nào tái cơ cấu nền kinh tế nếu không có cải cách chính trị. Cải cách chính trị không phải là thay đổi thể chế. Chính những người sốt ruột đã làm cho xã hội hiểu nhầm và đặc biệt làm cho những người cầm quyền hiểu lầm. Họ hiểu rằng cải cách chính trị chính là thay đổi thể chế. Không phải. Cải cách chính trị là làm cho những bộ phận khác nhau của thể chế chính trị trở nên hợp lý. Tất cả những chuyện này tôi đã nói rất kỹ trong cuốn sách “Cải cách và sự phát triển”.

Hỏi: Ông cho rằng chúng ta có một cơ chế hợp lý thì sẽ giúp cho doanh nghiệp tư nhân phát triển và phát triển rất nhanh. Người Israel đã tạo ra những doanh nghiệp khởi nghiệp của họ, họ sẵn sàng chấp nhận trao cho những người trẻ nhất cơ hội để phát triển?

Trả lời: Người Israel với chúng ta khác nhau xa lắm. Khác nhau xa về thể chế chính trị, khác nhau xa về nhân chủng, cho nên chúng ta không nên so như vậy.

Hỏi: Tôi nghĩ rằng mình có thể học được cái gì từ họ?

Trả lời: Chúng ta hãy học thợ mộc Việt Nam. Tôi mua một cái sập, tôi rất ngạc nhiên khi thấy cái sập không bao giờ được đóng hoàn chỉnh, một trong bốn góc của nó luôn để hở. Tôi mua cách đây hơn chục năm rồi và bây giờ tôi thấy những cái sập khác cũng vẫn được đóng như thế. Sau này tìm hiểu tôi mới biết người ta để thế để cho gỗ thở. Tự do chính là khoảng hở ấy. Sai lầm lớn nhất của chúng ta là chúng ta bít hết mọi ngả để cho tự do không biết chui vào đường nào. Hãy để một cửa cho tự do vào, tự do sẽ thúc đẩy sự phát triển, đến một ngưỡng nào đó chúng ta quan sát sẽ thấy nó hợp lý hay không hợp lý và chúng ta điều chỉnh tiếp. Tôi có nói rằng, tự do là nội dung cơ bản của cải cách chính trị.

Hỏi: Theo ông, chúng ta sẽ phải giải quyết bài toán độc quyền như thế nào cho thỏa khát khao của người Việt Nam hiện tại?

Trả lời: Chúng ta tưởng rằng chìa khóa của đất nước là ở chỗ chống độc quyền, nhưng không phải như vậy. Tại sao chúng ta lại căm thù độc quyền như thế? Việc chống độc quyền không chứa trong nó tất cả các lối thoát của một nền kinh tế hoặc một quốc gia như chúng ta.

Hỏi: Nhưng nó sẽ chứa đựng những lối thoát về vấn đề kinh tế?

Trả lời: Chứa đựng một số chứ không phải là tất cả và cũng không phải là cứu cánh. Cứu cánh là chống độc quyền chính trị, nhưng chống độc quyền chính trị vào giai đoạn này là không thể. Không phải vì vướng Trung Quốc mà bởi vì thế giới không có lối thoát cho những thực thể chính trị đang ở trong trạng thái độc quyền. Thế giới hiện nay không có giải pháp trong việc tìm kiếm lối thoát cho các quốc gia như Việt Nam. Nước Mỹ khủng hoảng, nước Mỹ không phải là cứu cánh cho sự tiến bộ xã hội vào giai đoạn hiện nay. Hai mươi năm trước đây, lúc nước Mỹ cường tráng mà chúng ta tranh thủ được nước Mỹ thì rất tốt. Tôi là một trong những người tiên phong trong việc tranh thủ nước Mỹ cách đây 20 năm. Nhưng lúc đó chúng ta lại từ chối. Đến giờ, khi nước Mỹ trở thành già lão thì chúng ta lại cầu cứu. Sự cầu cứu một người già lão hiện nay với một vài sự ủng hộ chẳng giải quyết được gì. Đây là lúc chúng ta buộc phải chấp nhận và chờ đợi. Đối với quyền lợi của người dân, đối với quyền lợi của đất nước sự kiên nhẫn trở thành vũ khí cơ bản ở giai đoạn hiện nay.

Hỏi: Theo ông, thứ nhất chúng ta phải chờ đợi, thứ hai chúng ta phải ủng hộ và tin tưởng Chính phủ, ghi nhận những nỗ lực mà họ đang làm?

Trả lời: Chúng ta cũng không nhất thiết phải ủng hộ và tin tưởng. Ủng hộ và tin tưởng là hai khái niệm khác nhau và không nên ghép nó làm một. Ủng hộ thì có thể nhưng tin tưởng thì chưa chắc.

Hỏi: Có những người khi họ bước chân vào một lĩnh vực nào đó họ sẽ bắt đầu tạo ra những điểm bùng phát, từ đấy có thể làm thay đổi xã hội. Theo ông, trong nền kinh tế Việt Nam hiện nay có cần phải có những người táo bạo như thế không?

Trả lời: Việc tạo ra các điểm đột biến trong toàn bộ chuỗi phát triển là một trong những nghệ thuật chính trị quan trọng nhất của thời đại chúng ta. Người Trung Quốc đã làm một game changer thông qua việc đặt Giàn khoan vừa rồi. Người Trung Quốc cực kỳ thâm thúy khi làm việc đó. Tôi rất ngạc nhiên là tại sao họ lại có những con người thông minh như thế.

Hỏi: Ông có đồng ý với ý kiến của một số người nói rằng người Việt Nam không chung thủy với bạn bè?

Trả lời: Nói như thế là không đúng. Người Việt Nam luôn luôn đố kỵ với bạn bè chứ không phải không chung thủy. Người Việt Nam rất cần bạn vì người Việt Nam sợ ma không đi đâu một mình được, cho nên mới có hội nghị Thành Đô.

Hỏi: Tôi muốn ông chia sẻ kỹ hơn về những game changer, những người được kỳ vọng có thể thay đổi số phận nền kinh tế Việt Nam nói riêng, và số phận của đất nước nói chung?

Trả lời: Game changer là những yếu tố rất khác nhau trên các mức độ khác nhau. Trong nền kinh tế như Hoa Kỳ thì Steve Jobs, Bill Gates là những game changer. Vì các hệ điều hành mà họ tạo ra là những sáng tạo vĩ đại, nó làm giảm nhẹ 70-80% khối lượng công việc điều hành trên toàn cầu. Công nghệ điều hành hay ở chỗ nó điều hành cả các thiết kế, nó làm thay đổi lịch sử, thay đổi tốc độ. Mỗi một mặt bằng khác nhau có các game changer khác nhau.

Tôi khẳng định đấy là một hiện tượng có thật vĩ đại. Rất ít người nhận thức được một cách hệ thống khái niệm này. Ví dụ những vấn đề xảy ra ở Bắc Phi là một game changer, nó làm đảo lộn toàn bộ trật tự tư duy chính trị thế giới. Mọi người tưởng rằng chênh lệch giàu nghèo là tất yếu dẫn đến cách mạng, nhưng những gì diễn ra ở Bắc Phi đã chỉ ra rằng nó tất yếu dẫn đến hỗn loạn. Đấy là một cú game changer để uốn nắn toàn bộ lịch sử nhận thức của nhân loại.

Hỏi: Nhưng chúng ta thì khác, thậm chí là chúng ta vẫn chưa tìm thấy mầm mống nào manh nha?

Trả lời: Bởi vì người Việt không biết đi từ đâu và không biết đến đâu về mặt nhận thức. Bỏ chủ nghĩa Marx để thay bằng hiến pháp Mỹ tức là lấy một ít bột mỳ để đắp cái mũi lõ và yên trí rằng như thế là mình trở thành người Mỹ. Đi từ đâu người Việt không biết, đến đâu cũng không biết.

Chúng ta với Trung Quốc có một quan hệ sống còn dây dưa với nhau gần 100 năm. Tất cả các đảng chính trị được hình thành ở Việt Nam đều chơi với Trung Quốc. Từ Việt quốc, Việt cách… cho đến những đảng khác, không một đảng chính trị nào xuất hiện ở Việt Nam không có nguồn gốc Tàu và chơi với Tàu. Trong tất cả các quan hệ giữa các đảng chính trị Việt Nam với người Tàu thì bình đẳng nhất và ít trịch thượng nhất chính là quan hệ giữa Đảng Cộng sản Việt Nam với Đảng Cộng sản Trung Quốc. Phân tích như vậy mới hiểu rằng thân Tàu là một khuynh hướng chính trị của mọi đảng chính trị ở Việt Nam. Vấn đề đặt ra là thân đến đâu và làm thế nào để dừng sự thân ở một chừng mực hợp lý thì không ai nghiên cứu.

Bạn đọc bài của tôi về sáu bài toán của một nhân tài chính trị sẽ thấy tiềm ẩn trong đó gợi ý về việc xây dựng hệ tư tưởng kinh tế, hệ tư tưởng quân sự, hệ tư tưởng chính trị Việt Nam như thế nào. Tìm cách xác lập vị trí của Việt Nam trong sự phát triển nhân loại thế nào. Giải quyết tất cả các vấn đề khi sống và phát triển bên cạnh Trung Quốc như thế nào. Kẻ thông minh nhất sẽ là kẻ nghĩ ra làm thế nào bằng con đường hợp tác với Trung Quốc để Việt Nam đi qua được một số giai đoạn phát triển, bỏ được một số giai đoạn chậm phát triển. Các cách khác không thông minh. Người Việt Nam đã thử làm với Mỹ và với Nhật Bản đều thất bại.

Trong một bài báo tôi có viết tại sao chúng ta không xem Trung Quốc là một thị trường mà lại xem Trung Quốc là một chiến trường? Tại sao chúng ta lại muốn “Thoát Hán”? Tại sao cả thế giới lớn lên bằng cách ăn trong cái máng của nền kinh tế Trung Quốc mà chúng ta lại không ăn được gì? Đấy là những vấn đề buộc chúng ta phải suy nghĩ.

Xin cảm ơn ông!

Chống độc quyền trong nền kinh tế
ChúngTa.com @ Facebook
Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: .
Tổng số người truy cập: .
Số người đang trực tuyến: .
.
Sponsor links (Provided by VIEPortal.net - The web cloud services for enterprises)
Thiết kế web, Thiết kế website, Thiết kế website công ty, Dịch vụ thiết kế website, Dịch vụ thiết kế web tối ưu, Giải pháp portal cổng thông tin, Xây dựng website doanh nghiệp, Dịch vụ web bán hàng trực tuyến, Giải pháp thương mại điện tử, Phần mềm dịch vụ web, Phần mềm quản trị tác nghiệp nội bộ công ty,